جراحی زانو یکی از جراحیهای رایج در درمان مشکلات جدی مفصل زانو است. این جراحی معمولاً در مواردی انجام میشود که دیگر روشهای درمانی مانند دارو، فیزیوتراپی و تغییرات سبک زندگی مؤثر نبودهاند. انواع مختلفی از جراحیهای زانو وجود دارند که بسته به شدت آسیب، وضعیت جسمانی بیمار و نوع بیماری انتخاب میشوند. بهطور کلی، جراحی تعویض مفصل زانو معمولاً زمانی ضروری میشود که بیمار دچار درد شدید، محدودیت حرکتی و ناتوانی در انجام فعالیتهای روزمره باشد.
جراحی زانو با توجه به نوع آسیب و قسمت آسیب دیده متفاوت است. در این مطلب از مجله فروشگاهی فست طب به معرفی جراحی زانو خواهیم پرداخت با ما همراه باشید.
چرا جراحی آرتروز زانو برای تعویض مفصل ضروری است؟
در مواردی که مفصل زانو دچار آسیب شدید باشد و امکان ترمیم آن با دیگر روشهای درمانی نباشد. و همچنین زمانی که درد بیمار زیاد و دامنه حرکتی او کمر شود، پزشک جراحی تعویض مفصل را توصیه خواهد کرد. در جراحی مفصل زانو پزشک قسمتهای آسیبدیده را تخلیه و از پروتزی جدیدی برای آن قسمتها استفاده خواهد شد. مهمترین علل از بین رفتن غضروف و ساییدگی استخوان شامل موارد زیر است:
- ضربه و آسیب شدید به زانو در اثر حادث ناگهانی
- روماتیس مفصلی یا آرتریت روماتوئید
- آرتروز
- پوکی استخوان
البته در مواردی که استخوان زانو و کشکک دچار آسیب شدید شود که به مفصل آسیب برساند، امکان انجام جراحی نیز وجود دارد.
آیا جراحی زانو آخرین راه درمان است؟
خیر. در بیشتر بیماریهای زانو، جراحی آخرین گزینه درمانی محسوب میشود و معمولاً زمانی توصیه میشود که درمانهای غیرجراحی نتوانند درد و محدودیت حرکتی بیمار را کنترل کنند. بسیاری از بیماران قبل از جراحی، از روشهایی مانند فیزیوتراپی، کاهش وزن، دارودرمانی، تزریق داخل مفصل، تمرینات اصلاحی و استفاده از زانوبندهای طبی استفاده میکنند.
اگر این درمانها باعث کاهش درد، بهبود عملکرد مفصل و افزایش کیفیت زندگی شوند، ممکن است نیازی به جراحی وجود نداشته باشد یا انجام آن برای مدت طولانی به تعویق بیفتد. به همین دلیل، تصمیم برای جراحی باید پس از بررسی کامل وضعیت بیمار و پاسخ او به درمانهای قبلی گرفته شود، نه صرفاً بر اساس نتیجه تصویربرداری یا شدت آرتروز.
کاندیداهای مناسب برای جراحی تعویض مفصل زانو
کاندیدای مناسب برای جراحی تعویض مفصل زانو معمولاً بیمارانی هستند که از درد مزمن و ناتوانی در حرکت رنج میبرند و سایر درمانها مانند داروها و فیزیوتراپی تأثیر کافی نداشتهاند. این عمل عمدتاً برای افراد 60 تا 80 ساله که مبتلا به آرتروز پیشرفته یا آسیبهای شدید به مفصل زانو هستند، مناسب است. افراد دارای BMI بالا و کسانی که دچار چاقی مفرط هستند، معمولاً نیاز به مشاوره بیشتری برای ارزیابی ریسکها دارند.
اما آن دسته از بیمارانی که جراحی برای آنها توصیه میشود باید شرایط زیر را داشته باشند:
- آسیب شدید مفصل همراه با درد بی وقفه، حتی در زمان استراحت
- ایجاد محدودیت حرکتی در حال پیشرفت
- ایجاد بدشکلی در زانو
- درمانهای غیرجراحی بر درد و علائم بیمار تاثیری نداشته است.
همچنین برای توصیه جراحی مفصل زانو پزشک شرایط دیگری را در بیمار میسنجد. به عنوان مثال خیلی مهم است که بیمار کاندیدای جراحی، مبتلا به بیماریهای زمینهای شدید مانند دیابت نباشد. همچنین وزن بیمار باید نرمال بوده و توانایی حرکتی داشته باشد. زیرا جراحی برای افرادی که توانایی حرکتی ندارند مناسب نخواهد بود.
از کجا بفهمیم زمان جراحی زانو رسیده است؟
تشخیص زمان مناسب برای جراحی زانو تنها بر اساس شدت درد انجام نمیشود. پزشک مجموعهای از عوامل را بررسی میکند تا مشخص شود آیا جراحی بهترین گزینه درمانی است یا خیر.
معمولاً زمانی جراحی پیشنهاد میشود که:
- درد حتی هنگام استراحت یا خواب ادامه داشته باشد.
- بیمار در راه رفتن، بالا رفتن از پله یا انجام فعالیتهای روزمره دچار مشکل جدی باشد.
- درمانهای غیرجراحی مانند دارو، فیزیوتراپی یا تزریق داخل مفصل نتیجه کافی نداشته باشند.
- تصاویر رادیولوژی یا MRI تخریب قابلتوجه مفصل را نشان دهند.
- کیفیت زندگی بیمار به دلیل درد و محدودیت حرکتی بهطور محسوسی کاهش یافته باشد.
در نهایت، تصمیم نهایی باید بر اساس معاینه پزشک متخصص ارتوپدی و شرایط عمومی بیمار گرفته شود.
جراحی زانو: تخلیه آسیبها یا ترمیم مفصل؟
زمانی که آسیبدیدگی زانو بسیار شدید باشد، برای درمان آن باید از روشهای جراحی کمک گرفت. در جراحی زانو قسمتهایی از مفاصل آسیبدیده یا فرسوده زانو را جایگزین میکند. این جراحی میتواند به کاهش درد و بهبود عملکرد زانو کمک کند. در طول جراحی، استخوان و غضروف آسیبدیده با قطعات ساخته شده از فلز و پلاستیک جایگزین میشود.
برای تصمیمگیری در مورد اینکه آیا جایگزینی زانو برای شما مناسب است یا خیر، جراح دامنه حرکت، ثبات و قدرت زانوی شما را بررسی میکند. اشعه ایکس به نشان دادن میزان ترمیم آسیب زانو کمک میکند.
اهداف جراحی زانو: از کاهش درد تا بازگشت به زندگی روزمره
شایعترین دلیل جراحی زانو، کاهش درد ناشی از آرتریت است. افرادی که نیاز به جراحی آرتروز زانو دارند معمولا در راه رفتن، بالا رفتن از پلهها و بلند شدن از روی صندلی مشکل دارند. اگر فقط یک قسمت از زانو آسیب دیده باشد، جراحان اغلب میتوانند فقط آن قسمت را تعویض کنند. اگر کل مفصل نیاز به تعویض داشته باشد، انتهای استخوان ران و ساق پا تغییر شکل داده و کل مفصل دوباره ظاهر میشود. این استخوانها لولههای سختی هستند که دارای یک مرکز نرم هستند. انتهای قسمتهای مصنوعی در قسمت مرکزی نرمتر استخوان ها وارد میشود.
رباطها نوارهای بافتی هستند که به نگه داشتن مفاصل در کنار هم کمک میکنند. اگر رباطهای زانو به اندازه کافی قوی نباشند که بتوانند مفصل را به تنهایی نگه دارند. جراح ممکن است ایمپلنتهایی را انتخاب کند که بتوان آنها را به هم متصل کرد تا از هم جدا نشوند.
آیا جراحی زانو درد را کاملاً از بین میبرد؟
هدف اصلی جراحی زانو کاهش درد، بهبود عملکرد مفصل و افزایش کیفیت زندگی است، اما هیچ جراحی نمیتواند تضمین کند که درد برای همیشه بهطور کامل از بین خواهد رفت. میزان بهبود به عواملی مانند شدت آسیب، نوع جراحی، وضعیت عضلات، بیماریهای زمینهای و رعایت برنامه توانبخشی بستگی دارد.
بیشتر بیماران پس از جراحی کاهش قابلتوجهی در درد و افزایش توانایی انجام فعالیتهای روزمره را تجربه میکنند. با این حال، ممکن است در هفتهها یا ماههای ابتدایی مقداری درد یا احساس سفتی طبیعی باشد و در برخی بیماران نیز به دلیل مشکلات دیگر زانو یا ستون فقرات، بخشی از درد باقی بماند.
آمادگیهای ضروری قبل از جراحی آرتروز زانو برای تعویض مفصل زانو
اقدامات قبل از تعویض مفصل زانو از مهمترین عوامل تاثیرگذار در روند جراحی است. لذا انجام معاینات پزشکی، بررسیهای آزمایشگاهی و تصویربرداری با توجه به وضعیت بیمار ضروری خواهد بود. در جلسات و معاینات پزشکی قبل از انجام جراحی تعویض مفصل زانو، ارائه شرح حال از سوابق پزشکی و مطلع ساختن پزشک از داروهای مصرفی بسیار حائز اهمیت است.
بیمارانی که میخواهند عمل تعویض مفصل زانو انجام دهند باید قبل از جراحی از سلامت دهان و دندان خود مطمئن شوند. وجود هر گونه عفونت در دهان یا دندان چه مخفی و چه آشکار میتواند این عمل را به خطر بیاندازد. زیرا عفونت از طریق دهان وارد جریان خون شده و احتمال دارد حرکت کند و به مفصل تعویض شده برسد و آن را آلوده کند. بنابراین همه افرادی که قصد جراحی تعویض مفصل دارند باید قبل از عمل به دندانپزشک مراجعه کنند تا از سلامت دهان و دندان مطمئن شوند.
توجه داشته باشید که به گفته پزشکان “با استفاده از زانوبند زاپیامکس میتوانید درد زانوی خود را تسکین دهید. در این حالت جراحی برای مدتی به تعویق میافتد یا به طور کامل کنسل میشود. به قول قدیمیترها گرهای که با دست باز میشود را با دندان باز نکن. پس برای درمان زانوی خود خرید زانوبند زاپیامکس را انجام دهید.”
آیا میتوان جراحی زانو را به تعویق انداخت؟
در بسیاری از بیماران، بهویژه در مراحل اولیه و متوسط بیماری، میتوان با استفاده از درمانهای غیرجراحی مانند کاهش وزن، فیزیوتراپی، تمرینات تقویتی، دارودرمانی، تزریق داخل مفصل و استفاده از زانوبندهای طبی، علائم را تا حد زیادی کنترل کرد و نیاز به جراحی را برای مدتی به تعویق انداخت.
البته این موضوع برای همه بیماران صدق نمیکند. در مواردی که تخریب مفصل شدید باشد یا درد و محدودیت حرکتی زندگی روزمره را مختل کرده باشد، به تأخیر انداختن بیش از حد جراحی ممکن است باعث کاهش کیفیت زندگی و دشوارتر شدن روند توانبخشی شود. به همین دلیل، بهترین زمان جراحی باید بر اساس نظر پزشک متخصص و شرایط هر بیمار تعیین شود.
چطور جراحی تعویض مفصل زانو انجام میشود؟ فرآیند و مراحل جراحی
یکی از مهمترین عوامل در موفقیت جراحی تعویض مفصل زانو، انجام اقدامات لازم جهت آمادگی برای جراحی است. به عنوان بیمار، یکی از اجزای مهم برنامهی آمادگی برای جراحی برای شما این است که در مورد این عمل و ریکاوری پس از آن هم در بیمارستان و هم در خانه اطلاعات کافی و انتظارات صحیحی داشته باشید. از جمله مواردی که لازم است در مورد آن اطلاع داشته باشید، علائم خطری هستند که نشاندهنده بروز برخی عوارض جراحی زانو هستند و شما باید به خوبی از این علائم احتمالی آگاه باشید تا به موقع با پزشک خود تماس بگیرید.
اولین قدم در آمادگی برای جراحی تعویض مفصل زانو، انجام معاینات پزشکی است. در حین انجام این معاینات، پزشک شما نه تنها زانوی آسیبدیده، بلکه مفاصل لگن و مچ پای شما در همان طرفی که قرار است جراحی انجام شود ارزیابی میکند. لازم به ذکراست که در صورتی که این مفاصل نیز به شدت آسیب دیده باشند، انجام جراحی تعویض مفصل زانو تا حد کمی میتواند وضعیت شما را بهبود دهد.
پزشک شما همچنین وضعیت عمومی سلامت شما را ارزیابی میکند. به دنبال تشخیص هر گونه مسئلهای خواهد بود که میتواند برای ریکاوری شما بعد از عمل، مشکل ایجاد کند. علاوه بر معاینه فیزیکی، تستهای دیگری مانند آزمایش خون، ادرار، تست نوار عصب و عضله و رادیوگرافی از قفسه سینه نیز ممکن است انجام شود.
در صورتی که هر گونه دارویی اعم از تجویزی یا غیرتجویزی، داروی گیاهی و داروی مکمل مصرف میکنید، لازم است در مورد دارو و دوز مصرفی آن به پزشک خود اطلاع دهید. ممکن است لازم باشد، مدتی قبل از انجام جراحی، مصرف برخی از داروها را متوقف کنید و ادامه مصرف برخی داروهای دیگر اشکالی نداشته باشد.
جراحی زانو چقدر طول میکشد؟
مدت زمان جراحی زانو به نوع عمل، شدت آسیب و پیچیدگی شرایط بیمار بستگی دارد. در بیشتر موارد، جراحی تعویض مفصل زانو بین یک تا سه ساعت زمان میبرد. البته مدت حضور بیمار در اتاق عمل ممکن است به دلیل مراحل آمادهسازی، بیهوشی و انتقال به ریکاوری کمی بیشتر باشد.
پس از پایان جراحی، بیمار برای چند ساعت در بخش ریکاوری تحت نظر قرار میگیرد و بسته به شرایط عمومی، معمولاً یک تا چند روز در بیمارستان بستری خواهد بود. زمان ترخیص نیز بر اساس میزان کنترل درد، توانایی راه رفتن و وضعیت عمومی بیمار تعیین میشود.
عمل پروتز زانو چگونه انجام میشود؟ آیا این جراحی سخت است؟
خوشبختانه درصد قابل توجهی از جراحیهای انجام شده تعویض مفصل زانو با موفقیت همراه است. مفصل مصنوعی برای سالیان طولانی در بهبود وضعیت فرد موثر بوده و کمک بزرگی به بیماران برای بازگشت به زندگی عادی می کند. عمل تعویض مفصل زانو یا همان آرتروپلاستی کامل زانو Total Knee Arthroplasty (TKA) به این ترتیب انجام می شود:
- با تشخیص پزشک متخصص بیهوشی یکی از روش های بیهوشی عمومی و یا بی حسی موضعی انتخاب می شود.
- ابتدا پزشک جراح ارتوپد، با ایجاد یک شکاف کوچک در ناحیه مفصل زانو به نواحی داخلی و استخوانهای ناحیه مفصل، دسترسی پیدا می کند.
- در مرحله بعد نواحی آسیب دیده (غضروف و سطح مفصلی استخوان ران و ساق) توسط ابزار مخصوص جراحی حذف می شوند.
- با توجه به میزان و نحوه ی آسیب در هر بیمار، پزشک پروتز و ایمپلنتهای مخصوصی را جایگزین مفصل آسیبدیده میکند.
ایمپلنت از اجرای فلزی و پلاستیکی تشکیل شده است و در این مرحله توسط ماده ای به نام “سیمان استخوانی “به استخوانهای ران و ساق پا متصل میشود. همچنین ممکن است پزشک با در نظر گرفتن شرایط بیمار روش تثبیت بیولوژیک را جهت اتصال استخوان با مفصل مصنوعی انتخاب کند. در ادامه با انواع روشهای جراحی زانو برای درمان آشنا خواهید شد.
آشنایی با انواع پروتزهای قابل استفاده در عمل تعویض مفصل زانو
انتخاب نوع، جنس و سایز پروتز مفصل بسیار مهم است. پزشک با بررسی سن بیمار، وزن، وضعیت جسمانی، نوع و میزان فعالیت بدنی و شدت آسیب ایجادشده رد مفصل، بهترین نمونه پروتز را استفاده میکند. در حالت کلی 4 نمونه پروتز برای زانو استفاده میشود که عبارتند از:
- سرامیک روی پلاستیک
- سرامیک روی سرامیک
- فلز روی سرامیک
- فلز روی فلز
باید اشاره کنیم که پروتزی که در جراحی تعویض مفصل زانو استفاده میشود 3 بخش دارد:
- بخشی که به استخوان ران (فمورال) مربوط است.
- بخشی که به استخوان ساق پا (تیبیال) مربوط است.
- بخشی از به استخوان کشکک (پاتلار) مربوط است.
فرآیند جراحی نیز به ایت شرح است:
- بیهوشی عمومی یا موضعی: بسته به وضعیت بیمار، جراحی ممکن است تحت بیهوشی عمومی یا موضعی انجام شود.
- برداشتن قسمتهای آسیبدیده: جراح مفصل زانو را باز کرده و قسمتهای آسیبدیده را برداشته و بخشهای مصنوعی را جایگزین میکند.
- پروتز: پروتزهای مصنوعی معمولاً از جنس فلز، پلاستیک و سرامیک هستند و بهطور دقیق طراحی میشوند تا شکل طبیعی زانو را بهبود بخشند.
موثرترین روشها برای درمان زانو درد چیست؟ معرفی انواع جراحی های زانو
روشهای زیر از جمله بهترین و موثرترین روشهای جراحی انواع زانودرد هستند:
1. جراحی زانو به روش آرتروسکوپی؛ روشی اکتشافی درمانی
در جراحی آرتروسکوپی زانو، پزشک فوق تخصص زانو ابتدا شکاف کوچکی را روی مفصل زانو ایجاد میکند و لوله آرتروسکوپ را به موضع درد میبرد. با این کار پزشک میتواند داخل مفصل زانو را کامل ببیند و محل دقیق جراحی را به خوبی تعیین کند. جراحی آرتروسکوپی، روشی کم تهاجمی است که غالبا به صورت سرپایی انجام میشود. زمانی که بیمار درد شدید و مداوم در مفصل زانو دارد یا اینکه غضروف زانو به شدت آسیب دیده باشد، از جراحی آرتروسکوپی استفاده میشود.
2. جراحی زانو به روش استئوتومی؛ ترمیم استخوان آسیبدیده
وقتی استخوان زانو به گونهای تغییر شکل دادهباشد که وزن بدن به صورت نامتعادل به زانو وارد شود، از جراحی استئوتومی برای درمان درد زانو میتوان استفاده کرد. در جراحی استئوتومی، قسمتی از استخوان زانو توسط یک وسیله مخصوص برش داده میشود. سپس پزشک فوق تخصص، استخوان درشت نی را تغییر میدهد و مفصل زانو را جابهجا میکند تا فرم زانو تصحیح شود. در نهایت هم استخوان بریده شده با پیچ به هم ثابت میشود.
3. جراحی زانو به روش آرتروپلاستی یا جراحی تعویض مفصل زانو
آرتروپلاستی یا جراحی تعویض مفصل زانو، از روشهای بسیار موثر در درمان زانو درد است که روشی پرتهاجم نیز محسوب میشود. از جراحی تعویض مفصل زانو زمانی استفاده میشود که زانو به شدت دردناک شدهاست، به حدی که بیمار نمیتواند مفصل زانوی خود را حرکت دهد و فعالیتهای روزانهاش را به خوبی انجام دهد.
آرتروپلاستی دیسک کمر و درد زانو را بسیار کاهش میدهد و عملکرد غضروف آسیبدیده مفصل زانو را به حالت صحیحش برمیگرداند. در طی عمل جراحی تعویض زانو، قسمتهای آسیبدیده غضروف به صورت کامل از مفصل زانو خارج شده و با یک مفصل مصنوعی از جنس پلاستیک، فلز یا پلیمر تعویض میشود. زمانی که پاهای ضربدری، پاهای پرانتزی، آرتروز زانو یا انحراف زانو باعث بد شکلی پاها شدهباشد و دیگر روشها برای درمان غیر جراحی آرتروز زانو موثر نباشند، عمل جراحی تعویض زانو انجام می شود.
4. آرتروپلاستی زانو با استفاده از ربات (Robotic-Assisted Knee Replacement)
در این روش، رباتها با دقت بالا به جراح کمک میکنند تا پروتزها را دقیقتر در مفصل زانو قرار دهند. این فناوری به کاهش خطای انسانی کمک میکند. این روش نسبت به جراحیهای سنتی دقت بالاتری دارد و ممکن است هزینه بیشتری داشته باشد.
بهترین روش جراحی زانو کدام است؟
هیچ روش جراحی وجود ندارد که برای همه بیماران بهترین انتخاب باشد. نوع جراحی بر اساس علت درد، میزان آسیب مفصل، سن بیمار، سطح فعالیت بدنی و وضعیت عمومی سلامت انتخاب میشود.
برای مثال، آرتروسکوپی بیشتر برای آسیبهای خاص مانند پارگی مینیسک یا رباط کاربرد دارد، در حالی که تعویض مفصل زانو معمولاً در آرتروز پیشرفته انجام میشود. استئوتومی نیز بیشتر برای اصلاح محور زانو در افراد جوانتر کاربرد دارد.
انتخاب روش مناسب باید توسط جراح ارتوپد و پس از بررسی معاینه بالینی و تصویربرداری انجام شود.
آیا نتیجه عمل تعویض مفصل زانو دائمی است؟
نتیجه جراحی زانو به عوامل مختلفی بستگی دارد. از مهمترین عوامل تاثیرگذار بر نتیجه جراحی میتوانیم به موارد زیر اشاره کنیم:
- وضعیت جسمانی بیمار قبل از جراحی
- شدت و نوع آسیب زانو
- موفقیت آمیز بودن جراحی و مهارت جراح
- مراقبتهای بعد از جراحی و انجام تمامی اقدامات گفته شده؛ از استراحت تا مصرف داروها و جلسات فیزیوتراپی
- داشتن تحرک، ورزش و مراقبت از زانو حسین نشستن و راه رفتن
با رعایت این موارد نتیجه جراحی آرتروز زانو خوب خواهد بود و پروتز زانو حداکثر 20 سال دوام خواهد داشت. برای ماندگاری حداکثری پروتز مفصل زانو اقدامات زیر را میتوانید انجام دهید:
- مراجعه به جراحی ماهر و بیمارستانی مجهز برای انجام عمل
- افزایش تحریک و تقویت عضلات زانو و پاها قبل از جراحی
- انجام فیزیوتراپی قبل از جراحی
- تهیه بهترین پروتز برای زانو
- انجام مراقبتهای اصولی از زانو پس از جراحی
- عدم فشار به زانو در زمان نشستن و راه رفتن و حتی خوابیدن
با رعایت این اقدامات عمر مفید پروتزی که در زانوی شما استفاده شده بیشتر خواهد شد.
دوره نقاهت بعد از جراحی زانو: چه مدت استراحت لازم است؟
مدت استراحت بعد از عمل زانو با توجه به عملی که برای هر فرد صورت گرفته متفاوت است. برخی از مهمترین عوامل که در کم یا زیاد شدن مدت زمان استراحت و دوره نقاهت تاثیر گذار هستند، شامل موارد زیر میشود:
- چگونگی مراقبت
- نوع جراحی
- سن بیمار
- وضعیت جسمانی
اما به طور کلی حدود ۲ تا ۶ ماه زمان نیاز است تا بیمار به صورت کامل به مفصل جدید عادت کند و بتواند کارها را همانند یک فرد سالم از سر بگیرید .توجه داشته باشید که استراحت کردن به معنی استراحت مطلق و عدم تحرک نیست. هر چه بیمار بیشتر بخوابد و راه نرود، روند درمان کندتر و سفتی در مفصل بیشتر خواهد شد.
بعد از جراحی زانو چه کارهایی نباید انجام داد؟
رعایت محدودیتهای حرکتی پس از جراحی، نقش مهمی در موفقیت درمان و افزایش طول عمر مفصل دارد. اگرچه برنامه هر بیمار متفاوت است، اما معمولاً توصیه میشود تا زمان اجازه پزشک از انجام برخی فعالیتها خودداری شود.
مهمترین موارد عبارتاند از:
- بلند کردن اجسام سنگین
- دویدن و پریدن
- نشستن یا ایستادن طولانیمدت
- چرخش ناگهانی زانو
- استفاده از پله بدون اجازه پزشک یا فیزیوتراپیست
- قطع خودسرانه جلسات فیزیوتراپی
- انجام ورزشهای پرفشار
رعایت این نکات میتواند احتمال بروز عوارض را کاهش داده و روند بهبودی را تسریع کند.
مراقبت بعد از جراحی زانو شامل چه کارهایی میشود؟
یکی از مهمترین نکاتی که بعد از تعویض مفصل زانو باید رعایت کنید، طی کردن دوره نقاهت و مراقبتهای بعد از آن است. بعد از این که جراحی صورت گرفت بیمار به اتاق ریکاوری برده میشود تا به هوش آید. سپس بعد از مدت کمی درد او آغاز میشود که با تزریق مسکن درد او را آرام میکنند. تقریبا بعد از یک روز بیمار باید از تخت پایین بیاید و به آرامی حتی در حد چند قدم شروع به راه رفتن کند.
معمولا بیمار یک روز بعد مرخص میشود و باید جلسات فیزیوتراپی خود را که تقریبا ۱۰ جلسه است را آغاز کند.
مراقبتهای دوران نقاهت بعد از عمل جراحی زانو
برخی از مراقبتهای بعد از عمل تعویض مفصل که توصیه میشوند:
- مراقبت از زخمها و تعویض
- اصولی پانسمانها
- خم و راست کردن زانو
- ورزشهای مدام و مکرر زانو
- برنامه منظم توانبخشی و فیزیوتراپی
- پیادهروی و راه رفتن در خانه
- مصرف دقیق و منظم داروهای تجویز شده توسط پزشک
- رژیم غذایی مناسب، سرشار از فیبر و انواع ویتامین و املاح معدنی
چه زمانی میتوان بعد از جراحی زانو رانندگی کرد؟
زمان بازگشت به رانندگی به نوع جراحی، زانوی درگیر، میزان کنترل درد و توانایی بیمار در انجام حرکات سریع بستگی دارد. تا زمانی که بیمار نتواند بدون درد و با قدرت کافی روی پدالها کنترل داشته باشد، رانندگی توصیه نمیشود.
همچنین مصرف داروهای مسکن قوی میتواند باعث کاهش تمرکز و افزایش خطر تصادف شود. به همین دلیل، بهتر است زمان شروع رانندگی با نظر پزشک و پس از ارزیابی وضعیت حرکتی بیمار تعیین شود.
راه رفتن بعد از عمل تعویض زانو باید چقدر و با چه مسافتی باشد؟
بعد از مرخص شدن از بیمارستان و انجام جلسات فیزیوتراپی، در این مرحله که با درد هم همراه است، باید سعی کنید دامنه حرکت خود را گستردهتر کنید. مثلا اگر روزانه ۱۰ قدم برمیداشتید الان باید به ۲۰ قدم در روز برسد.به مرور زمان باید استفاده از واکر و عصا را کنار بگذارید و بدون کمکی به راه رفتن و قدم برداشتن ادامه دهید. اما در حالت کلی اینکه چند روز بعد از عمل زانو میتوان راه رفت را از پزشک جراح و فیزیوتراپیست خود حتما بپرسید.
به زندگی عادی و روتین خوش آمدید. دیگر میتوانید برخی از ورزشها و کارهایی که قبل از جراحی آرتروز زانو انجام میدادید را در این مرحله از سر بگیرید. در پایان این ۶ ماه توانبخشی، به صورت کامل توانایی راه رفتن و زندگی عادی و انجام هر کاری را خواهید داشت.
چه کسانی نباید جراحی تعویض مفصل زانو را انجام بدهند؟
هرچند جراحی تعویض مفصل زانو یکی از جراحیهای پرکاربرد است. اما برای تمامی افراد مناسب نیست. برای مثال، در صورتی که شما در زانوی خود عفونتی دارید یا به مشکل عروقی حادی مبتلا هستید، نباید جراحی تعویض مفصل زانو را انجام دهید. همچنین در صورتی که شما اضافه وزن زیادی داشته باشید، به مشکلات قلبی یا ریوی دچار باشید که موجب بروز عوارضی بعد از بیهوشی و جراحی میشود. یا در ناحیهای که برش جراحی ایجاد میشود به بیماریهای پوستی مانند پسوریازیس مبتلا باشید، به احتمال زیاد پزشکتان شما را از انجام این جراحی منع میکند.
هزینه جراحی تعویض مفصل زانو و فاکتورهای تاثیرگذار بر آن
هزینه جراحی زانو یکی از مواردی است که بسیاری از بیماران به آن توجه ویژه دارند. هزینههای این جراحی با توجه به عوامل مختلف میتواند تغییر کند و در حال حاضر در ایران بهویژه با توجه به شرایط اقتصادی و تورم بالا، هزینهها افزایش قابل توجهی داشتهاند.
در سال ۱۴۰۳، هزینه جراحی تعویض مفصل زانو ممکن است بسته به عوامل مختلفی مانند نوع پروتز، مهارت جراح، بیمارستان و محل جراحی متغیر باشد. بهطور معمول، هزینه پروتز زانو میتواند از ۳۰ میلیون تومان شروع شود و تا حدود ۱۲۰ میلیون تومان یا بیشتر نیز برسد. این تغییرات در قیمت به علت نوسانات ارز، تورم و تغییرات در واردات مواد پزشکی رخ داده است
عوارض جراحی تعویض مفصل زانو و راههای پیشگیری از آنها
هر جراحی یکسری عوارضی دارد که ممکن است برای بیمار ایجاد شود. اما رایجترین و در عین حال خطرناکترین عوارض بعد از جراحی مفصل زانو عبارتند از:
- عفونت
- لخته شدن خون
- حمله قلبی و سکته
- آسیب عصبی
با مراجعه به پزشک ماهر و بیمارستانهای مجهز و سلامت بدن خود میتوان از این عوارض جلوگیری کرد. البته برخی از این عوارض غیرقابل کنترل هستند.
چه علائمی بعد از جراحی زانو نیاز به مراجعه فوری به پزشک دارند؟
اگرچه مقداری درد، تورم و محدودیت حرکت پس از جراحی طبیعی است، اما برخی علائم میتوانند نشانه بروز عوارض جدی باشند و نیاز به بررسی فوری داشته باشند.
در صورت مشاهده موارد زیر باید در اسرع وقت به پزشک مراجعه کنید:
- تب یا لرز
- ترشح چرکی از محل جراحی
- افزایش ناگهانی درد یا تورم
- قرمزی شدید اطراف زخم
- درد شدید ساق پا یا تنگی نفس
- ناتوانی ناگهانی در حرکت دادن پا
تشخیص و درمان سریع این مشکلات میتواند از بروز عوارض جدیتر جلوگیری کند.
سوالات متداول درباره جراحی زانو: از عوارض تا نتایج جراحی
1. چه رابطهای بین عفونت دندان قبل از عمل جراحی زانو وجود دارد؟
وجود هر گونه عفونت در دهان میتواند این عمل را به خطر بیاندازد. به عنوان مثال عفونت دندان ممکن است از طریق دهان وارد جریان خون شود و مفصل تعویض شده را آلوده کند.
2. تا چه سنی میتوان جراحی زانو را انجام داد؟
مناسبترین سن تعویض مفصل زانو 60 تا 80 سالگی است.
3. جراحی زانو چقدر طول میکشد؟
معمولا۱ الی ۳ ساعت، بین۱ الی ۳ روز هم بیمار باید تحت مراقبت در بیمارستان بستری باشد.
4. طول درمان پس از جراحی یا دوره ریکاوری چقدر است؟
طول دوره درمان به وضعیت جسمانی بیمار بستگی دارد. اما در 98 درصد موارد بیمار پس از مدت کوتاهی میتوان به فعالیت عادی زیندگی خود بپردازد.
5. درد بعد از جراحی چقدر شدید است؟
درد بعد از جراحی بسیار طبیعی است و این درد امکان دارد برای مدت طولانی و حتی پس از دوران نقاهت نیز ادامه داشته باشد. اما رفته رفته کم خواهد شد. البته در مواردی که درد زیاد باشد، با داروها کاهش نیابد و همراه با آن علائم دیگری نیز ایجاد شود باید به پزشک مراجعه کنید تا محل جراحی شما را بررسی کند.
آیا انجام عمل زانو خوب است؟ موفقیت در این جراحی چقدر است؟
خوشبختانه با دستاوردهای علم پزشکی در زمینه ساخت پروتزهای کاربردی و با کیفیت، جراحی زانو به یکی از موفقیتآمیزترین عملهای جراحی قرن تبدیل شدهاست.
این مطلب با همراهی تیم پزشکان محتوای فستطب تهیه شده؛ تیمی که سالها در حوزه ارتوپدی، زانو درد و کمر درد فعالیت تخصصی دارد. هدف ما رساندن اطلاعات معتبر و دقیق به شماست تا درد را بهتر بشناسید و مسیر درمان را آگاهانهتر دنبال کنید. اما هیچ محتوایی حتی همین متن—جایگزین معاینه بالینی نیست. لطفاً برای هرگونه تصمیم درمانی، حتماً به پزشک متخصص مراجعه کنید و از خوددرمانی پرهیز کنید.
