سندرم دیسک کمر به گروهی از علائم و اختلالات گفته می‌شود که به دیسک‌های ستون مهره مربوط هستند. بخش انتهایی ستون فقرات با نام ستون فقرات کمری شناخته می‌شود و از پنج مهره استخوانی تشکیل شده است که توسط دیسک‌های غضروفی به یکدیگر متصل هستند. دیسک‌ها نقش ضربه‌گیر را ایفا می‌کنند و با جلوگیری از ساییدگی مهره‌های ستون فقرات، مراقبت از استخوان‌های شما را برعهده دارند.

دیسک‌های غضروفی انعطاف‌پذیری ستون فقرات را افزایش می‌دهند و منجر به حرکت نرم استخوان‌ها و مهره‌های ستون فقرات می‌شوند. زمانی‌که دیسک‌های ستون فقرات آسیب ببینند، فشار اضافی به مهره‌ها و نخاع وارد می‌شود که درد زیادی را به دنبال دارد. دلایل متعددی منجر به آسیب دیدن دیسک‌های کمر می‌شوند و بیماری‌های گوناگونی مانند آرتریت می‌تواند درد در بخش پایینی ستون فقرات را به‌همراه داشته باشد.

ضربه مستقیم و غیرمستقیم به ستون فقرات، بلند کردن اجسام سنگین، اضافه‌وزن یا بارداری از دیگر دلایلی هستند که باعث بروز بیماری‌های مربوط به دیسک‌های غضروفی کمر می‌شوند. برای اینکه علائم دیسک کمر را بهتر بشناسید و با راه‌های پیشگیری از این بیماری یا درمان آن آشنا شوید، با ما در این مقاله از سایت فست طب همراه باشید.

 

محل قرار گیری دیسک کمر

ستون فقرات انسان از ۳۳ مهره تشکیل شده است که روی هم قرار گرفته‌اند. از بین آن‌ها، مهره‌های کمری شامل ۵ مهره (L1 تا L5) هستند که بین آن‌ها دیسک‌های بین‌مهره‌ای قرار دارند. درباره نقش دیسک‌ها در ستون فقرات باید گفت دیسک‌های بین مهره‌ای مانند یک ضربه‌گیر طبیعی عمل کرده و از ساییدگی مهره‌ها بر روی یکدیگر و کمر درد جلوگیری می‌کنند. همچنین، به انعطاف‌پذیری ستون فقرات کمک کرده و امکان حرکت‌های طبیعی مانند خم شدن و چرخیدن را فراهم می‌کنند.

محل دیسک کمر | فست طب

دیسـک کمر از کجا شروع می‌شود؟

دیسک‌های بین مهره‌ای حاوی بخش ژلاتینی داخلی (نوکلئوس پالپوزوس) و بخش بیرونی سخت‌تر (آنولوس فیبروزوس) هستند. زمانی که بخش داخلی تحت فشار قرار گرفته و از حلقه بیرونی خود خارج شود، فتق دیسک کمر ایجاد می‌شود.

در بیشتر موارد، دیسک کمر ابتدا با یک درد مبهم در پایین کمر شروع می‌شود که به مرور زمان شدت پیدا می‌کند. اگر فشار بر روی عصب سیاتیک افزایش یابد، درد به باسن و پاها نیز گسترش پیدا می‌کند و منجر به درد تیر کشنده می‌شود.

 

علت دیسک ناحبه کمر در زنان، جوانان و بزرگسالان

عوامل خاصی که در زنان باعث افزایش خطر دیسک کمر می‌شوند:

چگونه از دیسک کمر در زنان پیشگیری کنیم؟

انجام تمرینات کششی و ورزشی مناسب، استفاده از کفش مناسب و حفظ وزن متعادل می‌تواند به کاهش خطر ابتلا به دیسک  در زنان کمک کند.

چرا در جوانی به دیسک کمر مبتلا می‌شویم؟

با اینکه دیسک معمولاً در سنین بالا دیده می‌شود، اما در سال‌های اخیر تعداد افراد جوان مبتلا به این بیماری افزایش یافته است. برخی از مهم‌ترین دلایل آن عبارتند از:

جوانانی که در طول روز بیش از ۶ ساعت پشت میز می‌نشینند یا بدون گرم کردن مناسب ورزش‌های سنگین انجام می‌دهند، در معرض خطر بیشتری برای دیسک کمر قرار دارند.

چرا باید بیرون‌زدگی یا فتق دیسک را جدی بگیریم ؟

در این بخش لازم است به نقش ستون فقرات و نخاع و اعصاب  و عوارض دیسک کمر اشاره کنیم:

نقش ستون فقرات کمری

 نقش نخاع و اعصاب کمری

نخاع در ناحیه کمری منشعب شده و اعصاب آن در طول پاها گسترش می‌یابد. این بخش کنترل حرکات پاها را برعهده دارد و هرگونه آسیب در این ناحیه، روی عملکرد حرکتی تأثیر می‌گذارد و جزو حرکات مضر برای دیسک کمر قلمداد می‌شود.

 آسیب‌های احتمالی ناشی از فشار روی دیسک‌های کمر

 عوارض شدید فتق دیسک کمر

 

مشکلات ناشی از دیسک کمر و عوارض آن

اختلالات ستون فقرات کمری منجر به بروز چه بیماری‌ها و مشکلاتی می‌شوند|فست طب

گاهی مشکلات ستون فقرات کمری با درد، بی‌حسی یا گزگز همراه است و در بقیه موارد حرکات و فعالیت‌های شما را محدود می‌کند. در شرایطی که مشکل وخیم باشد، درد کمر در نواحی دیگر مانند لگن یا پاها نیز احساس می‌شود. گاهی هم مشکلات مربوط به دیسک‌های ستون فقرات بیماری‌های دیگری را به وجود می‌آورند و مسیر درمان را سخت و زمان‌بر می‌کنند. شناسایی سریع علت این عارضه، باعث پیشگیری از این بیماری‌ها می‌شود و به شما کمک می‌کند که در زمانی کوتاه از شر درد کمر خلاص شوید. در غیر این صورت آسیب‌های شدید یا کهنه به جراحی دیسک کمر نیاز پیدا می‌کنند.

درد ستون فقرات کمری معمولا با این نشانه‌ها آغاز می‌شوند:

عارضه‌های استخوانی و مفصلی در کمین شما هستند

افرادی که بیشتر در معرض خطر هستند:

 چرا این افراد در معرض خطر هستند؟

 دیسک کمر و باریک شدن فضای نخاع

تأثیر باریک شدن فضای نخاع:

 تشخیص تنگی کانال نخاعی

فشار بیشتر روی دیسک‌های بین مهره‌ای

در این حالت با عارضه اسپوندیلولیستزیس روبه رو می شویم  کهمشخصات زیر را دارد:

 شکستگی فشاری مهره‌ها و ارتباط آن با دیسک کمر

در شکستگی مهره ها با این موارد رو به روییم:

 عصب سیاتیک چگونه تحت فشار قرار می‌گیرد؟

بیماری سیاتیک (Radiculopathy) چگونه کمر را تحت تاثیر قرار می دهد:

فشرده شدن عصب سیاتیک که باعث درد شدید در لگن، باسن و پاها می‌شود. علت‌های شایع سیاتیک شامل این موارد است:

 فتق دیسک: شایع‌ترین عارضه ناشی از بیرون‌زدگی دیسک

فشار زیاد روی دیسک‌های بیرون زده ممکن است باعث شکستگی یا پارگی آن شود. علائم شدید این ها هستند:

 روش‌های جلوگیری از فتق دیسک

اسکولیوز بزرگسالان و تأثیر آن بر دیسک کمر

مشکلات ستون فقرات کمری می‌توانند باعث بروز بیماری‌های جدی شوند. تشخیص به‌موقع، درمان صحیح و پیشگیری از فشار اضافی بر دیسک‌ها می‌تواند از بروز عوارض شدید جلوگیری کند.

 

اسکولیوز بزرگسالان را جدی بگیرید و برای درمان اقدام کنید|فست طب

 

فرق دیسک کمر با سیاتیک چیست؟

دیسک کمر و سیاتیک دو مشکل شایع ستون فقرات هستند که علائم مشابهی مانند کمردرد و انتشار درد به پاها دارند، اما از نظر علت و نحوه بروز تفاوت‌های مهمی دارند:

🔹 دیسک کمر 

🔹 سیاتیک 

به‌طور خلاصه، دیسک کمر می‌تواند علت سیاتیک باشد، اما همه موارد سیاتیک به دلیل این مشکل نیستند.

 

علائم دیسک کمر را بشناسیم

تمام بیماری‌هایی که بدن با آن‌ها درگیر می‌شود، علائم و نشانه‌هایی دارند که هشداری برای نیاز شما به مراقبت‌های پزشکی و درمان هستند. با توجه به اینکه در بیماری‌هایی مانند فتق دیسک کمر عصب‌های نخاع تحت‌فشار قرار می‌گیرند، این علائم از نشانه‌های برآمدگی دیسک به‌شمار می‌روند.

در این جدول اطلاعات کاملی در زمینه علائم دیسک کمر آمده است:

 

نوع علائم دیسک کمر شرح علائم
شایع‌ترین علائم
  •  کمر درد شدید و ناگهانی
  • درد سیاتیکی (دردی که از کمر به پاها تیر می‌کشد)
  • بی‌حسی و سوزن‌سوزن شدن در پاها
  • ضعف عضلانی، کاهش قدرت پاها و مشکل در راه رفتن
علائم اولیه
  •  درد ملایم یا گذرا در کمر
  • افزایش درد هنگام خم شدن، چرخش یا نشستن طولانی
  • سفتی و کاهش انعطاف‌پذیری در کمر
  • درد تیر کشنده به پاها (شروع درد سیاتیک)
  • بهبود موقت با استراحت، اما برگشت دوباره درد
نشانه‌های  پیشرفته و پیچیده
  •  درد پایدار و شدید که با استراحت بهبود نمی‌یابد
  • ضعف قابل‌توجه در پاها (مشکل در بالا رفتن از پله‌ها یا ایستادن طولانی)
  • بی‌حسی در ناحیه باسن، ران و پاها
  • انتشار درد از کمر به پایین پا (درد سیاتیکی شدید)
  • کاهش کنترل عضلات و حرکات روزمره
علائم اورژانسی و خطرناک
  •  از دست دادن کنترل مثانه یا روده (سندروم دم اسب)
  • ضعف شدید در پاها و ناتوانی در راه رفتن
  • بی‌حسی گسترده در ناحیه پایین کمر، باسن و پاها
  • درد شدید که به هیچ درمانی پاسخ نمی‌دهد
تأثیر دیسک کمر بر پاها
  •  درد سیاتیک: درد تیر کشنده از کمر به سمت باسن و پاها
  • سوزش، گزگز و بی‌حسی در پاها
  • ضعف عضلانی در پاها و مشکل در راه رفتن یا بالا رفتن از پله‌ها
  • در موارد شدید: از دست دادن حس یا حرکت در پاها
تفاوت علائم  خفیف و شدید  دیسک کمر خفیف:

  • درد ملایم و موقتی
  • بهبود با استراحت و تغییر وضعیت
  • کمی کاهش انعطاف‌پذیری

 نشانه های دیسک کمر شدید

تفاوت علائم دیسک کمر در جوانان و بزرگسالان جوانان

 دیسک کمر در بزرگسالان

بیماری‌های ستون فقرات چگونه تشخیص داده می‌شود؟

بیماری‌های ستون فقرات چگونه تشخیص داده می‌شود|فست طب

به دلیل مشترک بودن بیشتر علائم Lumbar Disk با سایر بیماری‌های ستون فقرات، هیچ راه خانگی برای تشخیص ابتلا به این بیماری وجود ندارد و شما باید از روش‌های پزشکی برای Lumbar Disk کمک بگیرید. بهترین روش برای تشخیص دیسک کمر عکس‌برداری است و پزشک متناسب با معاینه فیزیکی یا شرایط شما یکی از راه‌های زیر را برای تصویربرداری انتخاب می‌کند.

انتخاب بهترین درمان برای دیسک کمر: جراحی یا درمان‌های غیرتهاجمی؟

افرادی که به مشکلات ستون فقرات کمری مبتلا می‌شوند، این نگرانی را دارند که ایا دیسک کمر خوب میشود و روش‌هایی غیر از جراحی برای درمان آن وجود دارد؟ پزشک با در نظر گرفتن دلیل بیرون‌زدگی دیسک، شدت بیماری و شرایط بدن شما تعیین می‌کند که بهترین روش درمانی دیسک کمر چیست.

درمان‌های اولیه (برای دیسک خفیف تا متوسط)

استراحت و کاهش فعالیت‌های سنگین

کمپرس سرد یا گرم:

داروهای مسکن و ضدالتهاب: استامینوفن، ناپروکسن، ایبوپروفن (با نسخه و بدون نسخه پزشک).

 درمان‌های پیشرفته (برای دردهای شدیدتر)

تزریق استروئید:

شیاف‌های ضد درد: جذب سریع‌تر نسبت به قرص‌ها و تأثیر بیشتر در کاهش درد.

اوزون تراپی: تزریق گاز اوزون در ناحیه دیسک باعث کاهش التهاب و بهبود دامنه حرکتی کمر می‌شود.

روش‌های دیگر:

چه زمانی باید برای دیسک کمر به جراحی فکر کنیم؟

روش‌های مختلف درمانی که بدون تهاجم باشند، برای بیماری‌های خفیف مؤثر هستند و زمانی‌که شدت آسیب‌دیدگی دیسک کمر زیاد شود، جراحی تنها راه درمان خواهد بود. اگر علائم درد و بیماری در شما بیشتر می‌شود و درد به‌جای کاهش یافتن، افزایش می‌یابد، نشان‌دهنده پیشرفت بیماری است و شما را به یک کاندید برای جراحی تبدیل می‌کند که ممکن است با عوارض بعد از عمل دیسک کمر همراه باشد و اگر علائم درد تشدید شود و با درمان‌های غیرجراحی بهبودی حاصل نشود.  در صورت بیرون‌زدگی شدید دیسک که باعث فشار بر نخاع و اعصاب شده باشد و  در شرایط  این اورژانسی نسبت به درمان سریع دیسک کمر اقدام کنید:

معافیت سربازی برای دیسک کمر

افرادی که دچار دیسک کمر هستند، ممکن است به دنبال معافیت سربازی باشند. بر اساس قوانین پزشکی نظام وظیفه، در صورتی که دیسک کمر باعث محدودیت حرکتی، درد شدید و ناتوانی در انجام فعالیت‌های روزمره شود، فرد می‌تواند از معافیت دائم برخوردار شود. برای دریافت معافیت، کمیسیون پزشکی شرایط شما را بررسی کرده و بر اساس شدت بیماری، ممکن است معافیت کامل یا معافیت از رزم دریافت کنید.

مزایای بیمه تأمین اجتماعی برای بیماران دیسک کمر

افرادی که تحت پوشش بیمه تأمین اجتماعی هستند، می‌توانند از هزینه‌های درمانی، جراحی، فیزیوتراپی و داروها استفاده کنند. در برخی موارد، اگر دیسک کمر مانع از ادامه کار فرد شود، او می‌تواند درخواست ازکارافتادگی دهد و مستمری دریافت کند.

مشاغل نامناسب برای افراد مبتلا به دیسک کمر

افراد مبتلا به دیسک کمر باید از مشاغلی که نیاز به بلند کردن اجسام سنگین، ایستادن یا نشستن طولانی‌مدت و حرکات ناگهانی دارند، خودداری کنند. برخی مشاغل نامناسب:

از آسیب به دیسک کمر جلوگیری کنید و سرعت پیشروی بیماری را کاهش دهید|فست طب

پیشگیری از آسیب به دیسک کمر

رعایت برخی نکات در زندگی روزمره به شما کمک می‌کند که از آسیب بیشتر به ستون فقرات و دیسک‌هایی که بین مهره‌ها قرار دارند، جلوگیری کنید. این نکات ساده هستند و نیازی به صرف زمان یا هزینه ندارند و فقط باید نسبت به آن‌ها هوشیار باشید. گاهی ممکن است دیسک کمر با درد زانو همراه باشد. در این موارد استفاده از زانویند UIC پیشنهاد می‌شود.

  1. در حالت استاندارد راه بروید و بنشینید
  2. در هنگام سفر با وسایل نقلیه، کمربند ایمنی ببندید
  3. زمان طولانی ننشینید و نایستید
  4. برای بلند کردن اجسام سنگین حالت استاندارد بدن را حفظ کنید
  5. ورزش‌های انعطافی و اصلاحی را در برنامه روزانه‌تان داشته باشید
  6. اگر در حال درمان هستید، برای انجام ورزش یا مصرف دارو با پزشک مشورت کنید
  7. استراحت کافی داشته باشید

کمربند طبی برای دیسک کمر: آیا مؤثر است؟

کمربندهای طبی یکی از روش‌های حمایتی برای کاهش فشار بر دیسک‌های ستون فقرات هستند.

فواید کمربند طبی

استفاده طولانی‌مدت از کمربند طبی ممکن است باعث ضعیف شدن عضلات کمر شود. بهتر است از کمربندهای تکنولوژیک مانند کمربند پلاتینر استفاده کنید تا بدون عوارض درد دیسک کمر را کاهش دهید و درمان آن را پی گیری کنید.

غذاهای مفید برای دیسک کمر

تغذیه مناسب می‌تواند نقش مهمی در تقویت دیسک‌های بین‌مهره‌ای و کاهش التهاب ستون فقرات داشته باشد. برخی از غذاهای مفید برای دیسک کمر عبارتند از:

غذاهای مضر برای دیسک کمر

برخی غذاها می‌توانند التهاب را افزایش داده و وضعیت دیسک کمر را بدتر کنند:

تأثیر دیسک کمر بر کیفیت خواب و روش‌های بهبود آن

افراد مبتلا به دیسک کمر معمولاً در خوابیدن دچار مشکل می‌شوند. درد در ناحیه کمر و پاها ممکن است مانع خواب راحت شده و باعث بیدار شدن‌های مکرر در طول شب شود.

 بهترین روش‌های خوابیدن برای دیسک کمر

 نکات بهبود کیفیت خواب

برای افرادی که به دیسک کمر مبتلا هستند، اصلاح وضعیت خواب و رعایت نکات خاص می‌تواند به کاهش درد و بهبود کیفیت خواب کمک کند. استفاده از روش‌های صحیح خوابیدن، تشک مناسب و تمرینات کششی قبل از خواب می‌تواند به تسکین درد و جلوگیری از بیدار شدن‌های مکرر شبانه کمک کند

سؤالات متداول در مورد دیسک کمر

۱. دیسک کمر را چگونه درمان کنیم؟

روش‌های گوناگونی برای درمان دیسک کمر وجود دارند که بر اساس نوع و شدت آسیب‌دیدگی تعیین می‌شوند. استراحت، استفاده از قرص‌های مسکن، تزریق نخاعی و فیزیوتراپی اولین قدم‌ها در مسیر درمان کمردرد هستند که حداقل ۶ هفته و حداکثر ۶ ماه زمان برای نتجیه‌گیری از این نوع درمان نیاز است.

۲. آیا برآمدگی دیسک و کمردرد بهبود می‌یابد؟

در بیشتر مواقع با کمک روش‌های اولیه درمانی مانند استراحت کردن، انجام ورزش‌های مخصوص کمردرد یا درمان‌های اصلاحی و فیزیوتراپی برآمدگی دیسک کمر درمان می‌شود؛ اما در برخی شرایط برای بهبود بیماری‌های مربوط به دیسک‌های کمر باید جراحی انجام شود.

۳. چگونه می‌توانم دیسک را بدون جراحی درمان کنم؟

برای درمان کردن دیسک باید دلیل بروز این بیماری را شناسایی کنید و متناسب با آن، بهترین روش را برای درمان پیش بگیرید. افرادی که به بیماری چاقی مبتلا هستند، با کاهش وزن می‌توانند فشار را از روی دیسک‌های کمر بردارند و درد را تسکین دهند. برای افرادی که به دلیل ضربه به ستون فقرات یا بلند کردن اجسام سنگین کمردرد دارند، استفاده از کمربند‌های طبی توصیه می‌شود.

۴. ورزش کردن برای بیرون‌زدگی دیسک ضرر دارد؟

ورزش‌های کم تأثیر مانند پیاده‌روی، شنا یا دوچرخه‌سواری برای بیشتر افرادی که دچار دیسک کمر هستند، ضرری ندارد و در برخی شرایط به‌عنوان راهی برای درمان این بیماری پیشنهاد می‌شود. این ورزش‌ها به تناسب‌اندام و تقویت عضلات حمایت‌کننده ستون فقرات کمک می‌کنند.

۵. آیا دیسک کمر خودبه‌خود خوب می‌شود؟

در برخی موارد خفیف، با استراحت و درمان‌های غیرجراحی، دیسک کمر بهبود پیدا می‌کند. اما در موارد شدید، نیاز به درمان‌های تخصصی یا جراحی دارد.

۶. آیا دیسک کمر باعث فلج شدن می‌شود؟

در صورتی که فشار شدید به اعصاب نخاعی وارد شود و درمان نشود، ممکن است منجر به مشکلات حرکتی و ضعف عضلانی شدید شود.